Fort Nieuw Amsterdam - Bezienswaardigheden

Bezienswaardigheden

Op uw wandeling over het Openluchtmuseum Fort Nieuw Amsterdam ontmoet u de volgende bezienswaardigheden:

Amerikaanse kanonnen

Op uw wandeling vanaf de aanlegplaats van de boot of op uw fietstocht vanuit het dorp naar het Openluchtmuseum Fort Nieuw Amsterdam, ziet u grote Amerikaanse kanonnen uit de tweede wereldoorlog.
De Amerikanen beschermden Suriname vanwege de aanwezigheid van de tijdens de oorlog voor de productie van aluminium zeer belangrijke bauxietmijnen en bedrijven. De schootsafstand van de kanonnen reikte tot de monding van de Surinamerivier.
Oudere Nieuw Amsterdammers weten nog te vertellen dat wanneer één van de kanonnen werd afgeschoten, heel Nieuw Amsterdam op zijn grondvesten trilde.

Kanonnen en mortieren

Op het terrein ziet u diverse kanonnen en mortieren, die in de loop der tijd op het Fort in gebruik zijn geweest. Zij dienden om de vaargeulen van de Suriname- en Commewijnerivier te bewaken. Bij de entree liggen kanonslopen, waarop onder meer de jaartallen 1722 – 1776 te zien zijn. Tevens staan hier twee mortieren, met het opschrift ; Carron 1805’, respectievelijk genummerd 69062-69074. Elders liggen er nog twee, een zonder opschrift en de ander genummerd.

Waterreservoirs / waterlopen

Op het veld na de entree ziet u twee grote, grijze watertanks. Deze dateren van 1740 en dienden als watervoorziening voor de militairen en later de gevangenen. Verder ziet u op het terrein van bakstenen gemetselde waterlopen. Deze komen uit dezelfde tijd en zijn tot op heden van onmisbaar belang om de waterhuishouding van het uitermate drassige gebied (tijdens de regentijd) te regelen. De functie van deze watervoorzieningen is c.q. wordt hersteld.

Kruithuis 1740

Dit is een van de oudste gebouwen van het voormalige fort. Het is in 1740 afgebouwd, vandaar de benaming. Na dat jaar heeft het diverse ingrijpende wijzigingen ondergaan. Omdat het te klein was en door zijn bakstenen constructie als Kruithuis waarschijnlijk ook slecht voldeed , werd later een tweede Kruithuis gebouwd. Het gebouw kreeg in 1782, dus na de bouw van het nieuwe Kruithuis, een nieuwe bestemming als artillerielaboratorium. Naast het Kruithuis ligt een gracht. Hierin zijn kaaimannen en slangen te vinden, die zich overdag echter slecht laten zien. De boom schuin voor het Kruithuis is een broodboom. Van de vruchten worden heel veel etenswaren gemaakt, zelfs chips.

Koetshuis

De koetsen stammen uit het begin van de 19e eeuw en zijn tot de jaren 60 van de vorige eeuw gebruikt. De zwarte werd Nani of Lanti genoemd en was bestemd voor de armen. Er mocht geen lijkstoet achteraan lopen. De witte, de Antriwagen, was voor de rijken en daar mocht wel een lijkstoet achter. Ook staat er een brandweerpomp, die bediend werd door tot brandweer opgeleide slaven die zich ‘vrijwillig’ hadden aangemeld.

Kappa’s

Onder meer bij het Kruithuis 1740 ziet u een aantal ‘kappa’s’. Dit zijn ijzeren potten waarin het sap van suikerriet boven grote houtvuren tot suiker werd gekookt. De inhoud moest door de slaven en later contractarbeiders continu geroerd worden om caramelisering te voorkomen. Gebeurde dat toch, dan volgde er een zware bestraffing. In de slaventijd bijvoorbeeld het leggen van een stuk gloeiend houtskool in de open hand van de dader.

Plantagewoning

De Plantagewoning is gebouwd in 1986 naar een origineel model. De Plantagewoning wordt gebruikt als ontvangstgebouw annex conferentieruimte van het Openluchtmuseum Fort Nieuw Amsterdam.

Gevangenissen

Vanaf 1872 werd een deel van de kazernes als gevangenis (Bandietenhuis) in gebruik genomen. Tijdens de tweede wereldoorlog diende deze ook als concentratiekamp voor Duitsers, waaronder de bemanning van de door henzelf tot zinken gebrachte Goslar, en mensen uit Nederlands-Indië, die van NSB-sympathieën werden verdacht. De omstandigheden in de gevangenis waren zeer zwaar. Met 9 tot 15 personen in één cel, geen verkoeling, slechte hygiënische voorzieningen, enz. Er zijn ook vier isoleercellen. Bij wangedrag was een week verblijf in zo’n aarde donkere en niet geventileerde cel de standaard bestraffing. De gevangenis is tot 1982 in gebruik gebleven. Een deel van de cellen is thans in gebruik als expositieruimte.

Kruithuis 1778

Het ontwerp van dit Kruithuis dateert al van 1744. Pas in 1775 werd hiermee een aanvang gemaakt en in 1778 is het voltooid. Het Kruithuis verkeert nog in authentieke staat. Het heeft een fors tongewelf met een dikte van 60 centimeter en bij de voet nog meer. Dit gewelf draagt de gordingen, er is dus geen eigenlijke kapconstructie. Let u op het sierijzer op de gevel. U ziet daar het wapen van de Sociëteit van Suriname (SVS) waarin de wapens van Amsterdam, de X, en de West Indische Compagnie en de familie Van Aersen van Sommelsdijck zijn verwerkt. Deze drie partijen vormden samen de private onderneming ‘Sociëteit van Suriname’, gericht op de winstgevende exploitatie van de kolonie. De muurankers aan de voorzijde vormen samen de datering van het pand: 1778. Het Nederlandse ontwerp bleek in de praktijk niet erg doeltreffend; het was te vochtig om het kruit goed droog te houden. Een van de Nederlandse gouverneurs uit die tijd beklaagt zich er in zijn brieven over: ‘In het geheel zie ik die fortresse aan met ogen van verdriet, als een lastig houkind, sonder dat het nut ooit geproportioneerd sal wesen na de kosten. Ze maakt een schone parade in de kaart, en als se in Braband (Nederland) lag geloof ik dat het een schoon stuk werk zou wesen. Doch in de gansen aanleg is geen attentie gemaakt op de omstandigheden van dit land ….’

Lichtschip

Dit is een van de eerste lichtschepen van Suriname en is in 1905 gebouwd. Het heeft van 1911 tot na de tweede wereldoorlog dienst gedaan in de monding van de Surinamerivier. Langzaam maar zeker wordt het Lichtschip overwoekerd en gesloopt door de tropische begroeiing.

Sluis

De bakstenen Sluis, gebouwd in 1781 als vervanging van een eerdere sluis, doet tot op heden dienst en zorgt voor afvloeiing van overtollig water tijdens de regentijd. Het maakt als zodanig deel uit van het ‘watermanagementsysteem’ van het totale gebied.

Samenvloeiing Suriname- en Commewijnerivier

Tijdens uw wandeling over de aarden wal van het Fort Nieuw Amsterdam ziet u twee imposante rivieren; aan uw linkerhand de Surinamerivier en aan uw rechterhand de Commewijnerivier. U passeert de plek waar beide rivieren samenvloeien richting Atlantische Oceaan. Dit biedt bij afgaand tij een indrukwekkende aanblik. Regelmatig laten zich dolfijnen zien. Dit is afhankelijk van het tij en de vis. Op dit uitzichtspunt bevindt zich een standbeeld; ‘de Ontdekker’, in 1958 gemaakt door Erwin de Vries in opdracht van de toenmalige regering. Het standbeeld verbeeldt de vermoedelijke ontdekker van Suriname, Alonso de Ojeda.

Commandeurswoning

Op uw terugwandeling naar het startpunt komt u langs een aantal authentieke houten (officiers-) woningen en de zogenaamde Commandeurswoning. Dit is een van de oudste gebouwde monumenten van Suriname. Het is in 1750 gebouwd als huis van de commandeur van het Fort Nieuw Amsterdam. Het is een typisch voor de koloniale stijl in de tijd voor de 18e eeuw.

Flora en Fauna

In het parkachtige landschap van het Openluchtmuseum Fort Nieuw Amsterdam zijn veel bijzondere bomen, planten en vruchten te bewonderen. Veel van de bomen zijn gastheer van allerlei soorten bromelia’s, epifyten en wilde orchideeën. De bomen, planten, vruchten en watertjes trekken insecten en dieren aan. Er zijn regelmatig papegaaien en allerlei andere vogelsoorten te zien. En ook leguanen, kaaimannen, bosspinnen, kameleons en dergelijke, zijn met een beetje geluk te ontdekken.

Consumptie

Bij de entree van het Openluchtmuseum is een eethuisje (Warung) waar drankjes en diverse Javaanse gerechten verkrijgbaar zijn. Ook op het Openluchtmuseum, in het gevangeniscomplex kunt u een gekoeld drankje kopen.